Autor wpisu
Rafał Dowgier
profesor doktor habilitowany nauk prawnych, pracownik Katedry Prawa Podatkowego na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku; członek Zespołu Eksperckiego ds. Lokalnego Prawa Podatkowego
Jako gmina mamy zawartą umowę użyczenia (na grunt pod budynek szkoły podstawowej) z podmiotem, który w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych figuruje jako organ prowadzący. Czy taka jednostka korzysta również ze zwolnienia z podatku od nieruchomości: publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne objęte systemem oświaty oraz prowadzące je organy, w zakresie nieruchomości zajętych na działalność oświatową?
Zwolnienie, o którym mowa w pytaniu, uregulowane jest w art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 707). Zgodnie z nim zwalnia się publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne objęte systemem oświaty
oraz prowadzące je organy, w zakresie nieruchomości zajętych na działalność oświatową. Warunki zwolnienia mają zatem podmiotowy oraz przedmiotowy charakter. Przede wszystkim zwolnienie odnosi się do określonego podmiotu, którym jest jednostka oświatowa lub prowadzący
ją organ.
W stanie faktycznym wskazanym w pytaniu gmina zawarła z określonym podmiotem, który figuruje w rejestrze szkół i placówek oświatowych jako organ prowadzący, umowę użyczenia gruntu. Zatem stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. umowa taka przeniosła obowiązek podatkowy na posiadacza. W konsekwencji spełniony został warunek podmiotowy zastosowania zwolnienia. Należy więc jeszcze potwierdzić istnienie warunku przedmiotowego, a więc zajęcia na działalność oświatową. I w tym zakresie jest pewna wątpliwość, bo jak wynika z pytania grunt został użyczony pod budynek szkoły, którego jeszcze nie ma, a więc zapewne będzie dopiero budowany. Literalna wykładania art. 7 ust. 2 pkt 2 u.p.o.l. nie pozwala w takim przypadku na przyjęcie, że na gruncie jest już prowadzona działalność oświatowa, a więc, że jest on na nią zajmowany. Za wyrokiem NSA z dnia 26 lutego 2025 r. (sygn. akt III FSK 490/24) należy wskazać, że „Zwolnieniem z art. 7 ust. 2 pkt 2 u.p.o.l. objęte są nie wszystkie nieruchomości podmiotu objętego systemem oświaty, ale tylko te, które zostały faktycznie zajęte na działalność oświatową. W orzecznictwie sądów administracyjnych odróżnia się pojęcie „związany z daną działalnością” od pojęcia „zajęty na prowadzenie danej działalności”, przy czym przyjmuje się, że pojęcie „związany z daną działalnością” jest pojęciem szerszym,
obejmującym także przypadki, gdy dana działalność nie jest wykonywana w sposób ciągły, czy też jest współdzielona z innym rodzajem działalności, a nawet nie jest w ogóle wykonywana, natomiast pojęcie „zajęty na prowadzenie danej działalności” zakłada, że dana
działalność jest wykonywana w sposób ciągły i nie jest współdzielona z innym rodzajem działalności”.
W związku z powyższym, w mojej ocenie, samo przeznaczenie gruntu pod inwestycję związaną z budową szkoły nie oznacza jeszcze jego zajęcia na cele oświatowe. Taki stan rzeczy zaistnieje po zakończeniu budowy i faktycznym rozpoczęciu w budynku wykonywania działalności
oświatowej. Przy czym należy wskazać, że w przypadku opodatkowania gruntu danego podmiotu, jeżeli jest on powołany w celu prowadzenia nawet odpłatnej działalności oświatowej, to grunt taki nie będzie ani związany ani zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej.
Z art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2026 r. poz. 820) wynika bowiem, że prowadzenie szkoły nie jest działalnością gospodarczą.