Autor wpisu
Rafał Dowgier
profesor doktor habilitowany nauk prawnych, pracownik Katedry Prawa Podatkowego na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku; członek Zespołu Eksperckiego ds. Lokalnego Prawa Podatkowego
Czy podatnikowi należy się ulga z tytułu nabycia gruntów, jeżeli te grunty dzierżawił wcześniej? Niby mówi, że to była ustna dzierżawa, ale widzę, że do zwrotu podatku akcyzowego zgłaszał te grunty.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2025 r. poz. 1344) zwalnia się z podatku rolnego grunty przeznaczone na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego lub powiększenie już istniejącego do powierzchni nieprzekraczającej 100 ha:
- będące przedmiotem prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego, nabyte w drodze umowy sprzedaży,
- będące przedmiotem umowy o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste,
- wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, objęte w trwałe zagospodarowanie.
Podstawowym warunkiem stosowania zwolnienia jest to, że grunty mają być przeznaczone na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego. Pojęcie gospodarstwa rolnego zawarto w art. 2 ust. 1 u.p.r. Zgodnie z nim jest to obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki, nieposiadającej osobowości prawnej.
Zatem do normy obszarowej gospodarstwa rolnego wlicza się zarówno grunty pozostające we własności, jak i w posiadaniu. Posiadanie, jako stan faktycznego władztwa nad rzeczą, może wynikać z umowy, która z kolei dla celów dowodowych może być zawarta na piśmie, ale może też mieć formę ustną.
Mając powyższe na uwadze, jeżeli wskazany w pytaniu podmiot posiadał grunty, to ich nabycie nie prowadzi do utworzenia nowego gospodarstwa rolnego. Zmienia się tytuł prawny do władania gruntami, ale nie sam fakt posiadania gospodarstwa. Prawidłowość wskazanego poglądu potwierdza wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 grudnia 2024 r. (I SA/Łd 615/24), w którym wskazano: „Nabycie nieruchomości rolnej, przez osobę, która uprzednio posiadała przedmiotową nieruchomość jako posiadacz zależny na podstawie umowy dzierżawy nie uprawnia jej do skorzystania ze zwolnienia z podatku rolnego, albowiem nie zostaje wówczas spełniona przesłanka określona w art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 333) - przeznaczenia nabytych gruntów na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego lub powiększenie już istniejącego do powierzchni nieprzekraczającej 100 ha. Podatnik kupując dzierżawione wcześniej grunty wprawdzie nabywa ich własność (przez co staje się posiadaczem samoistnym), jednak nie powiększa przez to powierzchni prowadzonego w momencie kupna gospodarstwa rolnego, zatem zwolnienie określone w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy. Tym samym, jeżeli podatnik podatku rolnego nabył w drodze umowy sprzedaży prawo własności gruntów, które uprzednio dzierżawił i które wchodziły w skład jego gospodarstwa rolnego, gruntów tych nie obejmuje zwolnienie, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym. Zmiana tytułu prawnego - z dzierżawy na prawo własności - nie może spowodować, że grunty te wejdą w skład gospodarstwa rolnego, skoro już wcześniej w taki sposób były traktowane”.