Autor wpisu
Rafał Dowgier
profesor doktor habilitowany nauk prawnych, pracownik Katedry Prawa Podatkowego na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku; członek Zespołu Eksperckiego ds. Lokalnego Prawa Podatkowego
Samorządowe kolegium odwoławcze uchyliło nam decyzje za lata 2020-2024 do ponownego rozpatrzenia. Sprawa dotyczyła opodatkowania całego budynku pod działalność gospodarczą, który firma rozbudowała na starych fundamentach (był budynek chlewni), dwie hale wg podatnika nie były wykorzystywane w działalności do końca 2024 roku ze względu na rozbudowę i remont. Czy decyzja z 2020 r. ulegnie przedawnieniu?
Z pytania nie wynika, czy mamy do czynienia z decyzją ustalającą czy określającą wysokość zobowiązania podatkowego. Ma to znaczenie, w kontekście zasad przedawnienia.
Gdyby chodziło o decyzję ustalającą wysokość zobowiązania, która zasadniczo jest wydawana dla podatników będących osobami fizycznymi, to prawo do wydania takiej decyzji jest limitowane czasowo w art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111). Zgodnie z tym przepisem (§ 1) zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Jeżeli jednak, jak stanowi § 2, podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego lub w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem, że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Mając więc powyższe regulacje na uwadze, gdyby podatnik nie złożył w terminie informacji na podatek od nieruchomości lub nie ujawnił w niej wszystkich danych, to z końcem roku 2025 r. przedawnieniu uległo prawo do ustalenia podatku za 2020 r. Gdyby jednak poprawna informacja została złożona w terminie, to obowiązuje krótszy, 3. letni termin przedawnienia prawa do wymiaru. Zatem z końcem roku 2025 r. wygasłoby prawo do ustalenia podatku za lata 2020, ale już w poprzednich latach za 2021 i 2022 r.
Jeżeli natomiast uchylona przez samorządowe kolegium odwoławcze decyzja miała określający charakter, to dalsze prowadzenie postępowania w tej sprawie uzależnione jest od art. 70 o.p. Przepis ten stanowi, że zobowiązanie podatkowe wygasa poprzez przedawnienie z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zatem z końcem 2025 r. przedawniło się zobowiązanie za rok 2020.
W przypadku obu rodzajów przedawnień organ podatkowy musi jednak rozważyć, czy nie zaistniały przesłanki uzasadniające zawieszenie ich biegu, a w przypadku przedawnienia zobowiązania podatkowego, również jego przerwania. Jeżeli nie miały one miejsca, to wskazane wyżej terminy przedawnienia są właściwe.
W wymiarze proceduralnym uchylenie sprawy do ponownego rozpoznania przez samorządowe kolegium odwoławcze ma dla organu podatkowego I instancji ten skutek, że sprawa wraca do etapu wszczętego uprzednio postępowania. Przedawnienie stanowi jednak negatywną przesłankę prowadzenia takiego postępowania. Zatem zgodnie z art. 208 § 1 o.p. organ podatkowy powinien umorzyć postępowanie, które dotyczy roku podatkowego objętego przedawnieniem. Stosownie do tej regulacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.